Layşmanyazis

Layşmanyazis, enfekte tatarcık sineklerinin kan emme işlemi sırasında bulaştırdıkları $\text{Lays¸manya}$ grubu hücre içi parazitlerin memeli konaklarda oluşturduğu bir hastalık grubudur. Deride veya mukozalarda şekil bozuklukları yapan deriyi tutan formlarının yanında, ölüme neden olabilen iç organ tutulumlu formları bu hastalığın geniş klinik spektrumunu oluşturur. Layşmanyazisin türlerine ve tutulumun şiddetine göre farklı hastalık tabloları ortaya çıkmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü tarafından önemli hastalıklar listesinde yer almaktadır. Eskiden dünyada sıcak iklim kuşaklarında ve belli alanlarda görülmesine karşın, günümüzde daha sık ve yaygın görülmektedir. Antarktika dışında bütün kıtalarda bilinen bir hastalıktır. Bunda ülkeler arası seyahatler, emperyalist savaş ve işgaller ($\text{ABD}$'nin Irak işgali sırasında $2000$'den fazla $\text{ABD}$ askerinde layşmanyazis bildirilmiştir.), mülteciler (Suriye mültecileri ile layşmanyazisin ülkemizde artışı gibi) rol oynamaktadır.

Endoparazitlerden (yani canlı içerisinde yaşayan) $\text{Tripanazomalar}$dan $\text{Lays¸manya}$ türlerinin sebep olduğu bir grup hastalıktır. İnsanda enfekte olabilen $15$ tür $\text{Lays¸manya}$ vardır. Bunlardan 3 farklı grubu insanda hastalıklara neden olmaktadır:

• $\text{Leishmania tropica minor}$ ve $\text{major, Leishmania aetthiopica}$: Eski Dünya deri layşmanyazisine neden olmaktadır ("leishmanisis cutis" / "şark çıbanı").

• $\text{Leishmania Braziliensis, Leishmania mexicana, Leishmania peruviana}$: Yeni Dünya layşmanyazisi ya da mukokutanöz layşmanyazisini (Amerikan layşmanyazisi) yapar.

• $\text{Leishmania Donovani, Leishmania infantum}$: $\text{Kala-azar}$ (visseral layşmanyazis) yapar.