Literatüre yeni giren bir tanım olan kozmetikoreksi (Cosmeticorexia, "dermoreksi" olarak da adlandırılır), bireyin "kusursuz" bir cilde sahip olma konusundaki patolojik takıntısını ifade eder. Her ne kadar mevcut klinik sınıflandırma sistemlerinde (DSM-5 veya ICD-11) henüz resmi bir tanı olarak yer almasa da kozmetikoreksi, yakından izlenmesi gereken klinik bir ruhsal bozukluk tablosunu temsil etmektedir. Bu durum, aslında Vücut Dismorfik Bozukluğu spektrumunun modern bir alt dalı olarak kabul edilebilir. Kozmetikoreksi; kozmetik ürünlerin ve estetik uygulamaların aşırı, kontrolsüz, kişinin yaşına uygun olmayan ve kompulsif (zorlayıcı) bir biçimde kullanılmasına yol açmaktadır. Bu olgu, günümüzde içerik ve görünüm odaklı "öz sunumu" ödüllendiren sosyal medya platformları ve kozmetik endüstrisinin agresif pazarlama stratejileri tarafından beslenmektedir.

Maalesef kozmetikoreksi vakaları giderek daha genç yaşlarda görülmektedir. Sürekli değiştirilen kozmetik ürün kullanımı ve yoğun estetik müdahaleler; cilt bariyerinin bozulmasına, irritan veya alerjik kontakt dermatite ve uyumsuz, abartılı estetik sonuçlara neden olmaktadır. Bu fiziksel sonuçlar, kişinin "kusur" algısını daha da tetikleyerek kompulsif davranış döngüsünü güçlendirmektedir.

Kozmetikoreksi, "kusursuz" bir cilde sahip olma konusunda kültürel olarak pekiştirilmiş patolojik bir saplantıdır. Bu takıntı; çok aşamalı yaşlanma karşıtı rutinler, retinoidlerin ve alfa-hidroksi asitlerin (AHA) henüz ihtiyaç duyulmayan erken yaşlarda kullanımı ve estetik enjeksiyonlar gibi işlemlerin kontrolsüzce uygulanmasına neden olur. Özellikle ergenlik öncesi dönemde anti-aging içeriklerin (Retinol, yüksek konsantrasyonlu asitler, C vitamini) kullanılması, henüz olgunlaşmamış cilt bariyerine geri dönülemez zararlar verebilir. Çocuk ve ergen cildi, yetişkinlere göre daha yüksek transepidermal su kaybı (TEWL) potansiyeline sahiptir. Erken yaşta agresif içerik kullanımı, kronik inflamasyona ve paradoksik bir etkiyle erken yaşlanma belirtilerinin tetiklenmesine neden olur.

Sosyal medyada popülerleşen "Sephora Kids" akımı, kozmetikoreksinin sosyolojik bir dışavurumudur. Çocukların niasinamid ve peptit gibi içerikleri ezberlemesi, bir öz bakım aktivitesinden ziyade bir "statü ve mükemmeliyet" arayışına dönüşmüştür. Kozmetikoreksi belirtileri gösteren bireyler, estetik müdahalelerin sonucunda oluşan ödem veya yapay görünümü dahi "yetersiz" bularak daha fazlasını talep ederler. Dermatologların ve estetik cerrahların, hastanın taleplerinin yaş ve doku uyumuyla örtüşmediği durumlarda "hayır" diyebilmesi ve hastayı bir psikoloğa yönlendirmesi etik bir zorunluluktur. Sosyal medya filtrelerinin yarattığı gözeneksiz cilt illüzyonu, biyolojik olarak imkansız bir hedef belirlemektedir. Oysa cilt sağlığı pürüzsüzlükle değil; bariyer bütünlüğü ve fonksiyonel sağlıkla ölçülmelidir.

Kozmetikoreksinin temel özellikleri arasında; cilt bakımı rutinlerine harcanan zaman ve bütçenin kontrolsüzce artması, rutinlerin uygulanamadığı durumlarda yoğun kaygı hissedilmesi ve duygusal regülasyon için bu davranışlara bağımlılık geliştirilmesi yer alır. Çok sayıda farklı ürünün üst üste kullanımı, cildin doğal mikrobiyotasını ve pH dengesini bozarak akne benzeri döküntülere (perioral dermatit) yol açar. Bu tablo; maddi yüke veya psikososyal gerilime rağmen devam etmekte; influencer pazarlaması ve dijital platformlardaki sosyal karşılaştırmalarla derinleşmektedir.  Kozmetikoreksi, sadece bir cilt problemi değil, dijital çağın yarattığı bir "yeni nesil kaygı bozukluğu"dur. 

Kozmetikoreksinin ortaya çıkışı, yirmi birinci yüzyılın başlarında estetik uygulamaların yaygınlaşmasına bağlanabilir. Aktif dermatolojik bileşenlerin (örneğin, retinoidler, alfa-hidroksi asitler) artan trendleri ve dolgu ile botoks gibi muyenehane işlemlerinin, günlük cilt bakım alışkanlıklarını geçerek tedavi ve rutin arasındaki sınırları bulanıklaştırdı. Buna paralel olarak, görsel sosyal medya ve influencer ekonomileri sürekli öz sunumu normalleştirdi ve rutin tabanlı içerik ve "olmazsa olmaz" aktiviteleri algoritmik olarak ödüllendirdi. Bunlara maalesef ergenlik öncesi ve ergenler özellikle maruz kalmaktadır. Daha yüksek sosyal medya kullanımı veya bağımlılığı (yani nomofobi) daha fazla çevrimiçi sosyal karşılaştırmayı getirmekte bu da artan vücut imajı kaygıları, daha düşük pozitif vücut imajı ve bozuk görünüm yönetimi davranışlarıyla ilişkilidir. İnternet ve sosyal medya algoritmaların sosyal medya içeriklerini ve videoları ödüllendirmesi, takipçilerinde "eksiklik hissi" (FOMO - Fear of Missing Out) yaratır. Sosyal medyada sunulan gerçek olmayan pürüzsüzlük, kusursuzluk bir "sağlık belirtisi" olarak pazarlanmaktadır. Telefon ekranlarındaki yüksek çözünürlük ve filtreler, "gerçek ayna" ile "dijital görüntü" arasında bir kopukluk yaratır. Bu durum, bireyin kendi fiziksel gerçekliğine yabancılaşmasına ve cildindeki mikroskobik detayları birer patoloji olarak görmesine neden olur (Zoom Dysmorphia). Hem sosyal medya hem de internet arama metrikleri, cilt bakım rutinlerine yönelik artan kamuoyu ilgisini açıkça ortaya koymaktadır. Arama metriklerinin trends analizlerinde cilt bakımı ve kozmetik ürünlerdeki ilginin sürekli bir artış gösterdiği, bu durumun özellikle COVID-19 döneminde belirgin bir ivme kazandığını görülmektedir. COVID-19 dönemi sosyal medya kullanımı artışı ile ilgili değildir. Video konferansların artması, bireylerin kendi yüzlerine ve cilt dokularına dijital ekranlar üzerinden aşırı odaklanmasına (self-monitoring) yol açmıştır. Bu durum literatürde "Zoom Dysmorphia" olarak tanımlanmış ve kozmetikoreksinin temellerini atmıştır.

Bu eğilim; dermatolojik aktif maddelere (örneğin; retinol, hyaluronik asit, salisilik ve glikolik asitler) kaymış ve bu ürünler için kısa video (TikTok) etkileşimlerine de yansımıştır. Şu an itibarıyla #skincare ve #skincareroutine gibi hashtag'ler, TikTok ve Instagram'da 64 milyondan fazla gönderiye ve yüz milyonlarca görüntülemeye ulaşmıştır. Bu durum; çok adımlı cilt bakım rutinlerinin klinik gereklilik, kanıt temeli veya potansiyel yan etkilerden bağımsız olarak "varsayılan standart" haline gelmesine neden olmuştur. Bu senaryoda, kozmetik ürün ve prosedürlerin kullanılmaması giderek bir "öz bakım ihmali" olarak yorumlanmaktadır.

Ana akım medyalarda yer alan "Sephora Kids" fenomeni ise sosyal medyadan etkilenen ergenlik öncesi bireylerin ve genç ergenlerin; yetişkinlere yönelik aktif maddeler içeren çok adımlı bakım rejimlerine yöneldiğini göstermektedir. Dermatologlar, retinoidlerin ve peeling asitlerinin bu yaş grubu için uygunluğunu kamuoyu önünde yoğun bir şekilde sorgulamalarına rağmen. Ortaya çıkan ampirik kanıtlar bu endişeleri güçlendirmektedir. Küçük yaştaki bireyler tarafından oluşturulan içeriklerin analizi; karmaşık ve maliyetli rutinleri, potansiyel olarak tahriş edici aktif maddelerin sık kullanımını ve güneş kremi kullanımının ya gereksiz yere fazla kullanımını yada seyrek kullanımını belgelemektedir. Dermatolojik "aktif madde kullanımı artarken güneş kremi kullanımının seyrekliği" durumu bilimsel bir felakettir. Asitler (AHA/BHA) ve retinoidler cildi güneşe karşı aşırı hassaslaştırır (fotosensitivite). Güneş koruyucu kullanmadan bu içeriklerin uygulanması, çocuklarda erken cilt hasarına, lekelenmeye ve DNA hasarı riskini tetiklemektedir. Dermatoloji uzmanları olarak bu tür eğilimlerin kozmetiklerin tetiklediği irritan veya alerjik kontakt dermatit riskleri ve önceden var olan dermatolojik hastalıkların (örneğin; akne, sedef hastalığı veya atopik dermatit) alevlenmesi gibi riskleri getirdiğini sürekli vurguluyoruz. Dermatolojik olarak çocuklarıda yaşlanma karşıtı aktif maddelerin çoğunu gereksiz veya potansiyel olarak zararlı olduğunu sürekli anlatmaya çalışıyoruz. Eskiden sadece hekim gözetiminde kullanılan  içeriklerin reçetesiz ve kontrolsüz şekilde market raflarına inmesi, kozmetikoreksinin en büyük tetikleyicisidir. Özellikle retinoidlerin ergenlik döneminde bariyer onarımı ihtiyacı yokken kullanılması, dermal tabakada zamansız bir irritasyon döngüsüne ve cildin savunma mekanizmalarının erken "yorgunluğuna" yol açar.

Birlikte ele alındığında tüm bunlar kozmetikoreksiyi bir medya modasından ziyade, standartlaştırılmış kriterleri ve epidemiyolojik takibi hak eden bir psikodermatolojik risk modeli olarak incelemeyi zorunlu kılmaktadır. Kozmetikoreksi ile mücadelede en etkili dermatolojik yaklaşım "Skin Minimalism" (Cilt Minimalizmi) akımıdır. Hastaya; temizleme, nemlendirme ve güneşten koruma içeren temel bir rutinin, 10 aşamalı agresif bir rutinden çok daha sağlıklı olduğu kanıta dayalı verilerle anlatılmalıdır. Cildin bir "proje" değil, yaşayan bir "organ" olduğu vurgulanmalıdır.